Nursecoast II, przyszłość współpracy samorządowej, przygotowania do 30-lecia Stowarzyszenia oraz nowe podejście do angażowania młodzieży – wokół tych tematów koncentrowało się 55. Walne Zebranie Członków Stowarzyszenia Gmin RP Euroregion Bałtyk w formule nadzwyczajnej, które 22 września 2026 r. odbyło się w Mierkach koło Olsztynka.

Spotkanie zostało pomyślane nie tylko jako formalne wydarzenie Stowarzyszenia, ale przede wszystkim jako przestrzeń do rozmowy o tym, co już udało się osiągnąć, i o tym, jak doświadczenia ostatnich lat mogą przełożyć się na kolejne wspólne przedsięwzięcia. Dwudniowa agenda połączyła więc kwestie projektowe i organizacyjne z wymianą doświadczeń, planowaniem przyszłych działań oraz poznawaniem nowych metod współpracy.

Nursecoast II – od doświadczeń do kolejnych projektów

Pierwszym i jednym z najważniejszych punktów spotkania była prezentacja rezultatów projektu Nursecoast II, którego punktem wyjścia był konkretny problem: sezonowa presja turystyki na systemy oczyszczania ścieków. W miejscowościach turystycznych liczba mieszkańców w sezonie potrafi wielokrotnie wzrosnąć, podczas gdy infrastruktura pozostaje dostosowana przede wszystkim do stałej liczby mieszkańców.

Projekt odpowiadał na to wyzwanie poprzez sześć inwestycji pilotażowych w Danii, Polsce, na Łotwie i w Finlandii, testujących różne sposoby dostosowania technologii do zmiennych, sezonowych warunków. Wśród nich znalazły się m.in. rozwiązania hydrofitowe, napowietrzanie nanopęcherzykami, monitoring i zdalne zarządzanie czy wykorzystanie oczyszczonych ścieków do nawadniania..
Wspólny wniosek z pilotaży jest istotny również z punktu widzenia samorządów: nie ma jednego uniwersalnego rozwiązania dla sezonowych oczyszczalni. Reakcja technologiczna powinna zależeć od momentu, skali i czasu trwania szczytowego obciążenia – poza sezonem ważniejsze mogą być energooszczędność, stabilność i automatyzacja, natomiast w szczycie sezonu intensyfikacja procesu, buforowanie i monitoring. Jak podkreślono w prezentacji rezultatów, odporność systemu na sezonowe wahania jest w takim samym stopniu kwestią odpowiedniego sterowania i projektowania, jak dostępnych zasobów.

Przedstawione rezultaty i rekomendacje miały więc pokazać nie tylko to, co zostało wypracowane w projekcie, ale przede wszystkim jak tę wiedzę przenieść dalej. Nursecoast II dostarczył nie tylko wyników pilotaży i dobrych praktyk, lecz także doświadczeń dotyczących ich oceny, transferu i możliwości zastosowania w innych miejscach. To właśnie ta wiedza stała się punktem wyjścia do rozmowy o kolejnych przedsięwzięciach Euroregionu Bałtyk – szczególnie tych związanych z zieloną transformacją i szukaniem rozwiązań odpowiadających na realne, lokalne wyzwania.

30 lat Stowarzyszenia – jubileusz jako początek kolejnego rozdziału

Kolejnym ważnym punktem obrad były przygotowania do 30-lecia Stowarzyszenia Gmin RP Euroregion Bałtyk, którego obchody planowane są na 2027 rok.

Nie chodzi jednak wyłącznie o organizację jubileuszowych wydarzeń. Uczestnicy spotkania zostali zaproszeni do wspólnego tworzenia koncepcji obchodów, a przede wszystkim do zastanowienia się, jak wykorzystać jubileusz jako impuls do wyznaczenia nowych kierunków współpracy.

Dlatego w centrum tej części spotkania znalazła się ko-kreacja – wspólne projektowanie przyszłych działań. Rozmawiano o tym, jakie wydarzenia powinny znaleźć się w jubileuszowym kalendarzu, jak zaangażować członków Stowarzyszenia i partnerów oraz jakie inicjatywy powinny stać się ważne w 2027 roku.

30-lecie ma być więc czymś więcej niż podsumowaniem dotychczasowej historii. Ma stać się okazją do spojrzenia w przyszłość i odpowiedzi na pytanie, jakiej współpracy samorządowej potrzebuje Euroregion Bałtyk w kolejnych latach.

D-effect i YDF – demokracja poprzez udział i wspólne działanie

Ostatnim ważnym akcentem pierwszego dnia było wprowadzenie do metody YDF – Młodzieżowych Festiwali Demokracji, realizowanej w ramach projektu D-effect.

Uczestnicy poznali założenia metody, która opiera się na współtworzeniu, dialogu i aktywnym zaangażowaniu uczestników. Jej ważnym elementem jest odejście od modelu, w którym młodzi ludzie są jedynie odbiorcami przygotowanych dla nich działań. Zamiast tego stają się częścią procesu – uczestniczą w rozmowie, współtworzą wydarzenia i mają możliwość wnoszenia własnych pomysłów i perspektyw.

To podejście dobrze wpisuje się w szerszą rozmowę o przyszłości współpracy lokalnej. Samorząd nie działa przecież w oderwaniu od mieszkańców. Włączanie różnych grup, słuchanie ich potrzeb i tworzenie przestrzeni do wspólnego działania może być sposobem na budowanie bardziej aktywnych lokalnych społeczności.

Właśnie dlatego prezentacja YDF nie była jedynie teoretycznym elementem programu. Już następnego dnia, 23 września, uczestnicy mogli zobaczyć tę metodę w praktyce podczas wizyty studyjnej w Olsztynku.

YDF w praktyce – wizyta studyjna w Olsztynku

Drugi dzień spotkania przeniósł uczestników z sali obrad do przestrzeni, w której można było zobaczyć efekty pracy metodą YDF.

Wizyta studyjna rozpoczęła się udziałem w Międzynarodowym Festiwalu Demokratycznym w Olsztynku, którego oficjalne otwarcie połączono z panelem poświęconym młodzieżowej samorządności.

Następnie uczestnicy poznawali lokalne inicjatywy i dobre praktyki związane z projektem D-effect. Program obejmował warsztaty prowadzone w kilku ścieżkach tematycznych, w tym działania związane z drukiem 3D, rękodziełem czy aktywnością Kół Gospodyń Wiejskich.

Kolejne punkty wizyty pokazywały, że rozmowa o demokracji i aktywności obywatelskiej może wykraczać daleko poza tradycyjne spotkanie czy debatę. W programie znalazła się również wizyta w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej i bezpłatnej poradni psychologicznej dla młodzieży, a także przejście przez Olsztynek i wspólne warsztaty zielarskie w Muzeum Budownictwa Ludowego.

Dzięki temu drugi dzień stanowił naturalne dopełnienie pierwszego: 22 września uczestnicy poznali założenia metody YDF, a 23 września mogli zobaczyć, jak idee dialogu, współtworzenia i aktywnego uczestnictwa przekładają się na konkretne działania lokalne.

Od doświadczeń do przyszłości

Dwudniowe spotkanie w Mierkach i Olsztynku połączyło kilka perspektyw – doświadczenia projektowe, planowanie kolejnych przedsięwzięć, przygotowania do 30-lecia Stowarzyszenia oraz poszukiwanie nowych sposobów angażowania mieszkańców i młodzieży.

Wspólnym mianownikiem wszystkich tych tematów była współpraca. Ta oparta na doświadczeniu zdobytym przy realizacji projektów, ta potrzebna do przygotowania kolejnych inicjatyw oraz ta, która wymaga otwartości na nowe pomysły i nowe grupy uczestników.

55 (Nadzwyczajne) Walne Zebranie Członków Stowarzyszenia Gmin RP Euroregion Bałtyk było więc nie tylko spotkaniem dotyczącym bieżących spraw. Stało się także okazją do spojrzenia w przyszłość – od kolejnych projektów i zielonej transformacji, przez jubileusz 30-lecia, aż po współpracę z młodym pokoleniem i nowe sposoby budowania aktywnych społeczności lokalnych