Dnia 08.06.2026 doszło do podpisania ważnej umowy przez przewodniczącego Zarządu Stowarzyszenia Gmin RP Euroregion Bałtyk dr. Michała Missana. Umowa dotyczy przekazania w formie użyczenia na rzecz Stowarzyszenia przez władze Gminy i Miasta Tolkmicka nieruchomości na potrzeby realizacji w ramach projektu CONE ogrodu deszczowego.

Ogród deszczowy w Tolkmicku

W ramach projektu na terenie Szkoły Podstawowej im. Mikołaja Kopernika w Tolkmicku powstanie ogród deszczowy. Inwestycja realizowana jest w ramach pilotażu NBS (Nature-Based Solutions) pn. „Projektowanie i budowa systemu drenażu infiltracyjnego dla wody deszczowej wraz z nasadzeniem zieleni z wykorzystaniem metody Living Lab”, współfinansowanego z Programu Interreg Central Europe 2021–2027.

Ideą przedsięwzięcia jest tworzenie ogrodów deszczowych w przestrzeni zurbanizowanej, przekształcanie przestrzeni publicznej oraz zagospodarowanie terenu we współpracy z mieszkańcami, z wykorzystaniem rozwiązań NBS oraz metody „żywego laboratorium”.

Rozwiązanie dla lokalnych wyzwań

• przeciwdziałanie zjawisku betonizacji,
• ograniczanie efektu miejskich wysp ciepła poprzez zwiększenie ilości zieleni,
• zazielenianie silnie zurbanizowanych obszarów,
• aktywizacja mieszkańców w działania proekologiczne i na rzecz ochrony klimatu,
• przywracanie bioróżnorodności poprzez tworzenie siedlisk dla lokalnej fauny i flory.

W ramach przedsięwzięcia, oprócz wykonania ogrodu deszczowego, zostanie zrealizowane przejście w łączniku pomiędzy budynkiem szkoły, a halą sportową, które ułatwi uczniom oraz mieszkańcom dostęp do ogrodu. Ponadto powstanie ścieżka sensoryczna oraz tablice informacyjne prezentujące rozwiązania oparte na naturze (NBS).

Istotnym elementem pilotażu będą również warsztaty ko-kreacyjne dla mieszkańców Tolkmicka, polegające na aktywnym uczestnictwie w tworzeniu ogrodu deszczowego. Ich celem jest zwiększenie świadomości społecznej w zakresie racjonalnego gospodarowania zasobami wodnymi oraz popularyzacja rozwiązań opartych na naturze.

Jak będzie wyglądał ogród deszczowy

Ogród deszczowy zostanie wykonany w formie zagłębienia terenowego (niecki infiltracyjnej) o głębokości około 30 cm. Jego podstawową funkcją będzie czasowe retencjonowanie wód opadowych, ich podczyszczanie poprzez filtrację w warstwach gruntu oraz stopniowe wsiąkanie do podłoża.

Przyjęte rozwiązanie zakłada możliwie naturalny charakter systemu, bez ingerencji w istniejące warstwy gruntu poniżej strefy wegetacyjnej roślin. Infiltracja będzie odbywać się bezpośrednio do gruntu rodzimego. Nie przewiduje się naruszania głębszych warstw geologicznych ani wykonywania szczelnych izolacji dna ogrodu.

Powierzchnia niecki ogrodu deszczowego wyniesie ok. 180,5 m². Wody opadowe będą doprowadzane do ogrodu za pomocą systemu rynnowego wykonanego w formie otwartego, nieprzepuszczalnego kanału. Kanał zostanie wykonany z trwałych materiałów odpornych na działanie wody i warunków atmosferycznych.

Dno i skarpy kanału zostaną odpowiednio wyprofilowane, aby zapewnić stabilny przepływ wody w kierunku ogrodu deszczowego. W celu ograniczenia prędkości przepływu zastosowane zostaną elementy spowalniające, takie jak wystające kostki kamienne. Kanał będzie również pełnił funkcję estetyczną i krajobrazową, harmonijnie wpisując się w zagospodarowanie terenu.

Na dnie niecki wykonana zostanie warstwa stabilizacyjna z płukanego żwiru. Poniżej znajdzie się warstwa wegetacyjna o grubości około 30 cm, składająca się z mieszanki ziemi urodzajnej oraz płukanego piasku. Warstwy te zapewnią odpowiednie warunki do rozwoju roślinności oraz umożliwią skuteczną retencję i infiltrację wód opadowych.

System nie będzie wykorzystywał kanalizacji deszczowej jako podstawowego odbiornika wód opadowych. Ewentualne rozwiązania awaryjne przewidziano wyłącznie na potrzeby opadów o charakterze ekstremalnym.

Nasadzenia roślinne

W ramach inwestycji wykonane zostaną nasadzenia w obrębie ogrodu deszczowego oraz w jego bezpośrednim otoczeniu. Zastosowane zostaną krzewy i byliny ozdobne tolerujące okresowe zalewanie wodami opadowymi i roztopowymi.

Dobór gatunków będzie uwzględniał odporność zarówno na nadmiar wilgoci, jak i okresowe susze oraz warunki miejskie. Kompozycje roślinne zostaną zaprojektowane w sposób zapewniający wysokie walory estetyczne przez cały rok, dzięki zróżnicowaniu wysokości roślin, struktur oraz terminów kwitnienia.

Realizacja inwestycji została podzielona na dwa etapy:

• Etap I – opracowanie projektu technicznego i planowanie ogrodu deszczowego
  Etap został zakończony w maju 2026r.
• Etap II – wykonanie robót budowlanych i nasadzeń
  Zakończenie realizacji tego etapu planowane jest do końca października 2026r.

Wykonanie przejścia w łączniku szkoły i hali sportowej

W ramach projektu zostanie również wykonane przejście w łączniku pomiędzy budynkiem szkoły a halą sportową, ułatwiające dostęp do ogrodu deszczowego.

Zakres prac obejmuje:

• wykonanie projektu architektoniczno-budowlanego,
• uzyskanie wymaganych pozwoleń i uzgodnień,
• dostawę oraz montaż drzwi aluminiowych,
• wykonanie utwardzonej nawierzchni po stronie zewnętrznej łącznika,
• dostosowanie przejścia do potrzeb osób z niepełnosprawnościami poprzez likwidację barier architektonicznych.

Warsztaty ko-kreacyjne dla mieszkańców, ścieżka sensoryczna i tablice informacyjne.

W ramach zadania w miesiącu wrześniu przeprowadzone zostaną warsztaty ko-kreacyjne dla mieszkańców Tolkmicka, obejmujące wspólne nasadzenia roślin w strefie ogrodu deszczowego. Działania te mają na celu przybliżenie mieszkańcom miasta i gminy Tolkmicko idei ogrodów deszczowych, ich funkcji, sposobu działania oraz znaczenia dla zwiększania odporności miast na skutki zmian klimatu.

W ramach działania wykonane zostaną również tablice informacyjne oraz ścieżka sensoryczna, których celem będzie prezentacja rozwiązań opartych na naturze i ich znaczenia dla środowiska.

Wszystkie prace związane z realizacją zadania powinny zostać zakończone najpóźniej do 31 października 2026r. Łączny koszt wykonania ogrodu deszczowego wraz z pozostałymi elementami wynosi około 140 tys. zł.